Uw hypotheek naar huidig recht (feb 2003)
Bij de overdracht van een huis gaat de rol van de notaris verder dan het passeren van een hypotheekakte. Het recht van hypotheek is niets meer of minder dan een zekerheidsrecht, dat door de geldnemer/hypotheekgever verleend wordt aan de schuldeiser/hypotheeknemer (de bank). Bovendien strekt de hypotheek niet alleen tot zekerheid voor betaling van de schuld zelf, maar ook voor de betaling van de daarover verschuldigde rente en kosten. Vandaar de opslag op het geleende bedrag.
Meestal is het recht van hypotheek verbonden aan een geldlening of krediet. Noodzakelijk is dit niet: een bankhypotheek strekt tot zekerheid van iedere vordering die de bank op de hypotheekgever heeft.
Parate executie
De bank heeft als hypotheekhouder een sterke positie, in geval van faillissement van de schuldenaar blijft de bank voor het door de hypotheek afgedekte bedrag buiten het faillissement. Ook heeft de bank het recht van "parate executie": zij kan zonder gerechtelijk vonnis overgaan tot openbare verkoop van het onderpand. Zelfs na aanvang van de openbare verkoop kan de bank nog onderhands verkopen, zij het pas na toestemming van de president van de rechtbank.
Correct en rechtsgeldig
De wetgever heeft het vestigen van hypotheken sinds jaar en dag opgedragen aan de notaris. Het recht van hypotheek wordt gevestigd door de inschrijving van het afschrift van een notariele akte in de openbare registers. De notaris heeft als taak de afgesproken hypotheek correct en rechtsgeldig te vestigen. Zo zal hij nagaan of de hypotheekgever wel bevoegd is om hypotheek te vestigen. Bij een vennootschap bijvoorbeeld is de vraag van vertegenwoordigingsbevoegdheid van groot belang.
Bij een natuurlijk persoon gaat de notaris na of er sinds de verkrijging nog wijziging in de huwelijkse staat is opgetreden. Ook controleert hij de personalia van de verschijnende personen en onderzoekt de eigendomsverkrijging en eventuele inschrijvingen op het onderpand. Kortom, de notaris staat ervoor dat de hypotheek op het juiste onderpand en tot het overeengekomen bedrag wordt gevestigd. Tot voordeel van de bank en de hypotheekgever.
De notaris ziet er voorts op toe dat de door de bank voorgeschreven hypotheekakte geen ongebruikelijke bedingen bevat. Bij het passeren van de akte geeft hij bovendien uitleg van deze bedingen aan de hypotheekgever.