Samen een huis kopen? Eerst een samenlevingscontract (feb 2003)
Samen een huis of een flat kopen. Een pracht idee! In het begin gaat alles voorspoedig en is er niets aan de hand. Men deelt de lusten van de woning en natuurlijk ook de lasten. Maar waarom moet ik dan een samenlevingscontract hebben?
Voorbeeld: vriend en vriendin kopen samen een woning, elk voor de onverdeelde helft. Ieder krijgt dan 50% van de woning op naam. De hypotheekbank sluit zich bij deze gedachte aan en leent het geld voor de aankoop aan beiden uit. De partners zullen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de terugbetaling van de schuld. De bank heeft het recht de gehele geldlening bij ieder van hen afzonderlijk te verhalen. Hoe zij intern (onder elkaar de schuld zullen dragen, staat daar volkomen los van. En hoe gaat het fiscaal en wat gebeurt er bij overlijden? Een van de partners heeft eigen geld, de ander niet. Moet dat vastgelegd worden?
Het antwoord op al deze vragen kan in een samenlevingsovereenkomst worden vastgelegd.
Het is niet altijd vanzelfsprekend dat de onderlinge draagplicht van een hypothecaire schuld gelijk is. Wellicht is het eerlijker als de een 60% en de ander 40% voor zijn rekening neemt, bijvoorbeeld omdat er zich een verschil in inkomen bij de partners voordoet.
In het geval van overlijden is het sluiten van een kanscontract (juridisch gezegd: verblijvingsbeding) vaak een goede oplossing. Hierdoor bereikt men dat de langstlevende niet te maken krijgt met de erfgenamen van de ander.
Een kanscontract is een overeenkomst tussen meer personen, waarin men vastlegt dat in bepaalde gevallen ten opzichte van een gerechtigde de gemeenschap wordt opgeheven. Anders gezegd: als iemand samen met zijn partner eigenaar van een huis is, kunnen zij via zo'n kanscontract bepalen dat bij overlijden de langstlevende automatisch de gehele eigendom van het huis krijgt. Een vereiste voor een perfecte werking van een kanscontract is dat er sprake is van mede-eigendom en van ongeveer gelijke levensverwachting van de partners. Ingeval één van de eigenaren kinderen heeft zullen vaak ook testamenten noodzakelijk zijn.
Wat verdient nog meer de aandacht? Er kan successierecht (belasting als gevolg van overlijden) bespaard worden als men ervoor zorgt dat de premies (risicogedeelte) voor levensverzekeringen kruiselings worden betaald. De hoofdregel is dat een uitkering uit een levensverzekering aan successierecht onderhevig is. Een uitzondering is er als de begunstigde zelf, uit privémiddelen de premie voor het risicogedeelte heeft gedragen. Dan heeft deze persoon daadwerkelijk uit eigen vermogen een opoffering gedaan en is er geen reden tot het verschuldigd zijn van successierecht.
Verder verdient het aanbeveling het te laten vastleggen als een van de partners (meer) eigen geld inbrengt.
Wanneer is dit bedrag opeisbaar? Bijvoorbeeld bij overlijden en bij verkoop. Maar ook moet men niet vergeten te denken aan de situatie dat de partners uit elkaar gaan (ook opeisbaarheid van de lening).